GIA HUẤN CA – Phần 1: Dạy Vợ Con

Share on FacebookShare on Google+Pin on PinterestTweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone

Đọc những câu ca giản dị, mộc mạc trong Gia huấn ca ta thấy rất gần gũi, dễ nhớ. Ai đã đọc bài ca ấy sẽ nhớ mãi. Gia huấn caNguyễn Trãi đã đi vào lòng người qua nhiều thế hệ. Càng đọc, càng suy ngẫm ta càng thấy sự thâm thuý, uyên bác của những câu ca mộc mạc chân chất ấy. Và, những giá trị của bài học đạo đức là không thể phủ nhận, nhất là trong thời buổi hiện nay.

nguyen trai5. Nhân thong thả lựa vần quốc ngữ,

Làm bài ca dạy vợ nhủ con:

Lời ăn nết ở cho khôn,

Chớ nên đa quá, đa ngôn chút nào!

Ăn mặc chớ mỹ miều chải chuốt,

10. Hình dung đừng ve vuốt ngắm trông,

Một vừa hai phải thì xong,

Giọt dài giọt ngắn cũng không ra gì?

Khi đứng ngồi chứ hề lơ lẳng,

Tiếng nhục nhằn nữa nặng đến mình,

15. Hạt mưa chút phận lênh đênh,

Tấm son tạc lấy chữ trinh làm đầu.

Kìa mấy kẻ làu làu tiết ngọc,

Đem sắc danh nguyện lúc lửa châm,

Con hiền cha mẹ an tâm,

20. Một nhà khen ngợi, nghìn năm bia truyền.

Nọ những kẻ nước nguyền non hẹn,

Thấy mùi hoa bướm nghển, ong chào,

Miệng đời dê diếu biết bao,

Đông ra quốc pháp, nhục vào gia thanh.

25. Đem người trước lấy mình ngắm lại,

Khôn ba năm đừng dại một giờ,

Đua chi chén rượu câu thơ,

Thuốc lào ngọt nhạt, nước cờ thấp cao.

Đám dồi mỏ ra vào săn sóc,

30. Lại bài phu, tam cúc, đánh đinh,

Đố mười, chẵn lẻ, đố kinh,

Tổ tôm, kiệu chắn, sám quanh tứ chiều.

Đi đứng đắn, chớ điều vùng vẫy,

Khi tối tăm đèn phải phân minh,

35. Hoặc khi hội hát linh đình,

Được lời dạy đến thì mình hãy ra.

Ra phải có mẹ già em nhỏ,

Đừng đánh đàn, đánh lũ không hay,

Nói đừng chau mặt, chau mày,

40. Nghe ra ngậm đắng nuốt cay hay nào!

Của tằn tiện, chắt chiu hàn gắn,

Khách buôn tàu chưa hẳn nơi đây !

Cũng đừng vắt nước cổ chày,

Tiếp tân tế lễ là ngày nên hoang.

45. Ăn ở chớ lòng mang khoảnh khắc,

Mua bán đừng điêu trác đong đưa,

Mua đừng ráo riết quá lừa,

Bán đừng bo xiết, ích ta hại người.

Chớ tắt mắt của người kém cỏi,

50. Đừng đảo điên có nói làm không,

Giàu sang cũng chớ khoe ngông,

Miễn mình ấm phận chớ lòng khinh ai.

Khó khăn chớ vật nài oán hối,

Hết bĩ rồi tới buổi thái lai,

55. Cầm cân, tạo hóa đổi dời,

Giàu ba họ, khó ba đời mấy ai?

Đừng học cách tham lời đặt lãi,

Lợi kẻ cho thì hại kẻ vay,

Dễ dàng nợ phải lay nhay,

60. Đến đầu đũa quá, e cay đắng nhiều.

Hoặc lỡ thiếu phải điều lĩnh tạm,

Dù ít nhiều liệu sớm tính xong,

Chẳng nên mê mẩn hơi đồng,

Qua lần cho khỏi thì lòng mới nguôi.

65. Thói mách lẻo, ngồi rồi bỏ hết,

Hễ điều gì nói ít mới hay,

Lân la giắt rợ, giắt rây,

Đã hư công việc, lại dày tiếng tăm.

Việc chợ búa chăm chăm chúi chúi,

70. Buổi bán xong liệu vội ra về,

Cửa nhà trăm việc sớm khuya,

Thu va thu vén mọi bề mới xong.

Phòng những kẻ có lòng gian vặt,

Nhỡ xảy ra một mất mười ngờ,

75. Tiếc thầm đứng ngẩn, ngồi ngơ,

Đau buồn thôi lại đổ cho tại trời.

Từ chốn ở, nơi ngồi thay thảy,

Rác ngập đường nhìn vậy chan chan,

Ai vào rác ngập ước chân,

80. Bát mâm tơi tả chiếu chăn đầy giường.

Tuy khó rách, giữ gìn thơm sạch,

Có hay gì chiếu lệch bụi nhơ,

Đồ ăn thức nấu cho vừa,

Thường thường giữ lấy muối dưa ngon lành.

85. Nghề bánh trái chiều thanh vẻ lịch,

Cũng học dần thói cách người ta,

Vá may giữ nếp đàn bà,

Mũi kim nhỏ nhặt mới là nữ công.

Thủa tại gia phải tòng phụ giáo,

90. Khi lấy chồng giữ đạo chính chuyên,

Lại là hiếu với tổ tiên,

Những ngày giỗ tết không nên vắng nhà.

Đồ cúng cấp hương trà tinh khiết,

Theo lễ nghi khép nép, khoan thai,

95. Ăn nhiều ăn ít cho rồi,

Nhớ điều ghẻ lạnh lễ thôi lại về.

VN:F [1.9.22_1171]
0
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
Share on FacebookShare on Google+Pin on PinterestTweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone

Bình luận về bài viết

bình luận


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *